Kritisch denken is een van de belangrijkste vaardigheden die een kind nodig heeft bij het online gaan. Gebruik deze handleiding om uw kind met extra ondersteuningsbehoeften te helpen deze vaardigheid te ontwikkelen voor een veiligere online ervaring.
Sommige omstandigheden kunnen het kritisch denken voor kinderen lastig maken. Als uw kind vaak impulsief handelt, moeite heeft met sociale signalen of informatie moeilijk verwerkt, kan kritisch nadenken vóórdat hij of zij handelt, moeilijk zijn.
Een kind met extra ondersteuningsbehoeften heeft mogelijk ondersteuning nodig bij:
Inzicht in wat kritisch denken inhoudt;
Even pauzeren voordat je actie onderneemt;
Erkennen dat vrienden en geliefden schadelijke dingen kunnen doen of zeggen;
Mensen en online content beschouwen als echt en reactief.
Het ontwikkelen van gewoontes om feiten te controleren.
In plaats van 'kritisch denken' aan te moedigen, ontwikkel een proces voor het controleren van feiten. Dit kan je kind helpen een taak te voltooien zonder dat hij of zij daarvoor hoeft te vertrouwen op kennis van de inhoud.
Bekijk de onderstaande suggesties om strategieën te vinden die het beste bij uw gezin passen.
Stel als regel in dat uw kind, telkens wanneer het nieuwe informatie tegenkomt, eerst twee andere bronnen moet vinden die die informatie ondersteunen. Dit moet gebeuren voordat uw kind de nieuwe informatie gelooft of deelt.
Als iemand contact opneemt met uw kind en beweert iemand te zijn die hij of zij kent, kunnen vragen die als onderzoeker kunnen dienen, helpen om de oplichters te ontmaskeren.
Bedenk vragen die een vreemde niet zou weten. Als iemand bijvoorbeeld beweert een klasgenoot te zijn, zou je kind kunnen vragen: 'Welke les hebben we morgenochtend als eerste?' Foutieve antwoorden of het veranderen van onderwerp geven je kind het signaal om te stoppen met communiceren of om jouw hulp te vragen.
Noteer signalen die erop wijzen dat de inhoud of de personen mogelijk niet volledig te vertrouwen zijn. Dit kan bijvoorbeeld gaan om content waarin woorden volledig in hoofdletters staan, zoals 'SCHOKKEND!'. Een ander waarschuwingssignaal kunnen influencers zijn die sterke emoties zoals woede of angst oproepen.
Hang je lijst ergens op een opvallende plek op als geheugensteun tijdens het gebruik van een scherm.
Welke strategieën je ook introduceert bij je kind, vergeet niet om regelmatig te checken hoe het gaat. Het kan lastig zijn om een nieuwe gewoonte of manier van internetten vol te houden, dus regelmatige herinneringen en gesprekken kunnen daarbij helpen.
Risicovolle inhoud en personen identificeren
Sommige kinderen met speciale behoeften vinden het lastig om online risico's in te schatten. Mensen bedoelen immers vaak meer dan ze zeggen en overtuigende content kan een verkapte vorm van oplichting zijn.
Bekijk de onderstaande voorbeelden die uw kind kunnen helpen bij het ontwikkelen van inzicht in de risico's en gevaren online. Kies een strategie die het beste aansluit bij de ontwikkeling en behoeften van uw kind.
Zoek op internet naar voorbeelden van feiten en meningen, of verzin er zelf een. Maak een lijst van alle voorbeelden en laat je kind bepalen welke feiten zijn en welke meningen.
Bespreek hun antwoorden en de redenen achter hun keuze. Corrigeer eventuele onjuiste aannames. Herinner hen eraan dat feiten bewezen kunnen worden door wetenschap, wiskunde of historische bronnen. Meningen zijn wat mensen denken over feiten.
Op het eerste gezicht lijken de gegevens in ijsbergmodellen positief. Maar als we verder kijken dan de oppervlakte en de negatieve aspecten onderzoeken, zien we potentiële schade. En als we ons afvragen 'waarom' iemand content met die negatieve elementen zou willen delen, beginnen we te begrijpen hoe riskant die content kan zijn.
Door gebruik te maken van een ijsbergmetafoor zoals die in dit lesplan kan helpen.
Schrijf samen met je kind op welke informatie het geen probleem is als iemand ernaar vraagt. Dit kan bijvoorbeeld gaan over hun hobby's, welke spelletjes ze leuk vinden of of ze huisdieren hebben.
Schrijf ergens apart op welke informatie niet acceptabel is. Dit kan bijvoorbeeld gaan om het vragen om naaktfoto's of halfnaakte foto's, of om de school van de ander.
Als iemand iets tegen je kind zegt wat niet mag, moet je kind stoppen met praten en het je vertellen.
Experimenteer met verschillende strategieën om de kritische denkvaardigheden van je kind te ontwikkelen. Je hoeft niet alle suggesties tegelijkertijd uit te proberen, maar probeer ze wel eens op verschillende momenten.
Het aanmoedigen van stops en pauzes
Sommige kinderen met extra behoeften vinden het lastig om 'eerst na te denken, dan pas te handelen'. Dit is dus een vaardigheid die ontwikkeld, herhaald en versterkt moet worden naarmate uw kind meer tijd online doorbrengt.
De volgende tips kunnen hen helpen deze vaardigheid te ontwikkelen.
Stel een lijst op met zaken waar uw kind op moet letten en die het in de gaten moet houden. Voorbeelden zijn: een vreemde die contact met hem of haar opneemt, iemand die een verdachte link deelt of iemand die een afbeelding stuurt.
Als uw kind de betreffende situatie tegenkomt, moet het dit bij u navragen. Overweeg om deze 'wacht en overleg'-acties ergens zichtbaar op te hangen als herinnering.
Als uw kind zich overweldigd, verward, angstig voelt of gewoon niet helder kan denken, stimuleer dan de gewoonte om fysieke afstand te nemen. Dit kan bijvoorbeeld inhouden dat ze hun apparaat wegleggen en een wandeling gaan maken.
Dit kan ook werken als je merkt dat je kind onrustiger of impulsiever wordt. Fysieke veranderingen kunnen voorkomen dat je zonder goed na te denken handelt.
Maak samen een stappenplan met acties die ze kunnen ondernemen om informatie te beoordelen en te bepalen of het veilig of riskant is om die te geloven en te delen. Mogelijke stappen zijn: twee nieuwe bronnen zoeken, onderzoeken wat anderen zeggen en jou om advies vragen.
Hang dit op de plek waar uw kind zijn of haar apparaat vaak gebruikt.
Welke gewoonte je ook probeert aan te leren, onthoud dat het waarschijnlijk niet makkelijk zal zijn. Verwacht weerstand of driftbuien tijdens het vormen van nieuwe gewoonten. Door consequent en ondersteunend te blijven, hoe lang je kind dat ook nodig heeft, maak je het makkelijker naarmate het groeit en zelfstandiger wordt.
Sluit video