Mae preifatrwydd yn rhan allweddol o gadw plant yn ddiogel ar-lein, ond beth mae'n ei olygu? Defnyddiwch y canllawiau isod i helpu plant ag anghenion ychwanegol i ddeall yn well sut i aros yn breifat ar-lein.
Yn nyddiau cynnar y rhyngrwyd, roedd defnyddio enwau a manylion ffug yn norm. Fodd bynnag, nawr mae ffrydwyr gemau fideo a dylanwadwyr cyfryngau cymdeithasol yn rhannu eu bywydau gyda'r byd. Gall y llinell aneglur hon rhwng preifat a chyhoeddus ei gwneud hi'n anodd i rai plant ddeall eu preifatrwydd eu hunain.
Felly, efallai y bydd angen cymorth ar rai plant ag anghenion ychwanegol gyda:
Adnabod gwybodaeth 'bersonol';
Nodi gwybodaeth sy'n iawn a gwybodaeth nad yw'n iawn i'w rhannu ag eraill;
Addasu gosodiadau eu cyfrif preifatrwydd a diogelwch;
Cymryd camau os yw eu preifatrwydd neu eu diogelwch yn cael ei beryglu.
Adnabod gwybodaeth gyhoeddus vs. gwybodaeth breifat
Gall rhannu gwybodaeth breifat gyda dieithriaid ei gwneud hi'n haws i bobl niweidiol dargedu eich plentyn. Felly, gall datblygu dealltwriaeth eich plentyn o 'breifat' helpu i'w cadw'n fwy diogel.
Poriwch ein hawgrymiadau isod i ddod o hyd i strategaethau a allai weithio i'ch plentyn.
Cydweithiwch i greu rhestr o wahanol fathau o wybodaeth y gallai rhywun eu rhannu ar-lein. Gallai hyn gynnwys: enw defnyddiwr, enw go iawn, gwlad, dinas, ysgol, teulu, ac ati.
Unwaith y bydd gennych restr gyflawn, marciwch bob darn o wybodaeth fel gwyrdd (iawn i'w rannu) neu goch (ddim yn iawn i'w rannu). Ail-edrychwch ar y rhestr hon yn aml.
Gyda'ch gilydd ar ddarn o bapur A4, crëwch broffil 'ar-lein' eich plentyn. Arno, dim ond cynnwys gwybodaeth sy'n ddiogel iddyn nhw ei rhannu ag eraill. Gallai hyn gynnwys llun proffil anifail anwes, enw defnyddiwr heb eu henw go iawn a gwahanol fathau o luniau diogel (e.e. golygfeydd yn hytrach na delweddau adnabod).
Dangoswch hwn yn rhywle lle mae eich plentyn yn defnyddio ei ddyfais fel bod ganddo atgoffa.
Dyma bethau y gallai defnyddwyr eu gofyn i'ch plentyn, a allai arwain at or-rannu a niwed. Gall y rhestr gynnwys ymadroddion fel 'beth yw eich cyfrinair?' a 'i ba ysgol ydych chi'n mynd?' Adolygwch ac ychwanegwch atynt yn rheolaidd i helpu'ch plentyn i adnabod pryd y dylent stopio a dweud wrthych beth sy'n digwydd.
Cofiwch fod sgyrsiau parhaus yn rhan allweddol o breifatrwydd ar-lein eich plentyn. Yn aml, mae plant ag anghenion ychwanegol yn elwa o atgoffa a delweddau, felly lle bynnag y bo modd, dangoswch reolau, rhestrau ac atgoffa.
Sefydlu cyfrifon diogel
Mae llawer o lwyfannau bellach yn defnyddio gwirio oedran, sy'n rhoi nodweddion mwy diogel i blant yn ddiofyn. Fodd bynnag, nid yw hyn bob amser yn wir ac efallai y bydd eich plentyn yn dal i allu golygu'r gosodiadau hynny.
Archwiliwch gamau y gallwch eu cymryd i sicrhau bod cyfrif eich plentyn yn ddiogel trwy bori'r cyngor isod.
Mae llwyfannau poblogaidd fel Roblox ac TikTok cael cyfrifon rhieni y gallwch eu sefydlu. Maen nhw'n rhoi'r gallu i chi osod rheolaethau rhieni sydd wedi'u diogelu gan gyfrinair ac adolygu gweithgaredd eich plentyn trwy gysylltu eu cyfrif â'ch cyfrif chi.
Gosodwch y rhain i ddechrau mynd i'r afael â phreifatrwydd eich plentyn.
Gosodwch reolwr cyfrineiriau i'ch plentyn i gynhyrchu cyfrineiriau cryf. Gall hyn annog eich plentyn i ddefnyddio cyfrineiriau gwahanol ar gyfer pob cyfrif. Mae hefyd yn golygu mai dim ond un sydd angen iddynt ei gofio.
Mae rhai rheolwyr cyfrineiriau yn gweithio ar draws dyfeisiau. Gall hyn wneud defnyddio cyfrineiriau sydd wedi'u cadw yn haws.
Ynghyd â'r rheolyddion rhieni rydych chi'n eu gosod, grymuswch eich plentyn i ddefnyddio gosodiadau diogelwch hefyd.
Mae hyn yn cynnwys dewis pa gynnwys maen nhw'n ei weld, pwy all gysylltu â nhw a hyd yn oed faint o amser maen nhw'n ei dreulio mewn ap. Mae'r gosodiadau hyn yn amrywio rhwng apiau, felly archwiliwch nhw gyda'ch gilydd i benderfynu beth sy'n gweithio orau.
Siaradwch â'ch plentyn am ei ddiogelwch, y rheolaethau rhieni rydych chi'n eu gosod a'r gosodiadau diogelwch maen nhw'n eu defnyddio.
Wrth iddyn nhw ddod yn fwy annibynnol ac efallai eisiau llai o fewnbwn gennych chi, parhewch i wirio beth sy'n gweithio. Os nad yw rhywbeth yn gweithio, efallai y bydd angen i chi weithredu mwy o reolaethau dan arweiniad rhieni nes eich bod chi'n teimlo'n hyderus eu bod nhw'n barod i roi cynnig arall arnyn nhw'n annibynnol.
Cytuno ar derfynau rhannu
Mae ymchwil yn dangos bod plant ag anghenion ychwanegol ymhlith y rhai sydd fwyaf tebygol o rannu delweddau rhywiol ohonynt eu hunain neu gael eu targedu gan bobl niweidiol. Gall gosod rheolau pendant ynghylch yr hyn sy'n iawn i'w rannu a chamau y gallant eu cymryd i aros yn ddiogel helpu eich plentyn i osgoi niwed.
Archwiliwch y strategaethau isod i ddarganfod beth sy'n gweithio orau i'ch plentyn.
Peidiwch ag osgoi'r pynciau brawychus. Fodd bynnag, addaswch y sgyrsiau i oedran datblygiadol eich plentyn.
Siaradwch am niwed a allai effeithio arnyn nhw fel meithrin perthynas amhriodol a rhywioldeb lle mae rhywun yn ymddangos fel ffrind neu'n bartner ond efallai'n gofyn am wybodaeth, lluniau neu weithredoedd preifat.
Siaradwch am yr hyn y gallant ei wneud (fel dweud wrthych chi) a phwysigrwydd cymryd camau gweithredu hyd yn oed os ydyn nhw'n dweud eu bod nhw'n caru'r person.
Cytunwch ar reol ynghylch rhannu lluniau a fideos. Y rheol yw na allant anfon lluniau na fideos heb eu dangos i chi yn gyntaf. Rydych chi'n gweithredu fel hidlydd.
Os yw'r llun yn amhriodol neu'n dangos gwybodaeth adnabod, esboniwch hyn iddyn nhw a naill ai gweithiwch gyda'ch gilydd i benderfynu ar ddewisiadau eraill neu i atal cyswllt â'r person.
Os bydd eich plentyn yn rhannu rhywbeth, hyd yn oed os ydych chi wedi gosod rheolau a ffiniau, rhowch wybod iddyn nhw na fyddan nhw mewn trafferth. Mae hyn yn eu helpu i wybod, hyd yn oed os ydyn nhw'n torri'r rheolau, mai'r rhan bwysicaf yw eu diogelwch – a dweud wrthych chi am helpu gyda'u diogelwch.
Ail-ymwelwch â sgyrsiau’n rheolaidd am bynciau, rheolau a ffiniau anodd i helpu i gadw preifatrwydd mewn cof.
Bydd rhai plant ag anghenion ychwanegol yn elwa o atgoffaadau gweledol hefyd, felly ystyriwch arddangos rheolau neu gamau i gael cymorth mewn gofod a rennir lle maen nhw'n aml yn defnyddio dyfeisiau.
Cau fideo